Suriye’deki mücadeleyi neden ve nasıl desteklemeli?

Konuşmacılar: Fawaz Zakri (Suriyeli aktivist) ve Firas Al Ghannam (Suriyeli aktivist ve gazeteci)
Moderatör: Bekir Berat Özipek (Star, Today’s Zaman)

Programa biraz geç kaldım. Girdiğimde Fawaz Zakri henüz konuşmaya başlamıştı. Suriye’de devrim öncesi tarihi gelişimi anlatıyordu.

Fawaz Zakri:

v     Hafız Esad 82’de Hama’ya saldırdı ve bir katliam yaptı.

v     82’de artık Hafız Esad tam gücüne ulaşmıştı. Hiçbir muhalefet kalmamıştı.

v     Esad büyük oğlunu kendi yerin hazırlıyordu ancak onun 94’te ölümü nedeniyle diğer oğlu Beşar Esad taht için hazırlanmaya başladı.

v     2000’de Hafız Esad’ın vefatının ardından 20 dakikalık bir anayasa değişikliği ile cumhurbaşkanlığı yaşı düşürüldü ve 34 yaşındaki Beşar için cumhurbaşkanlığı yolu açıldı.

v     Cumhurbaşkanlığı için bir referandum yapıldı ve Beşar Esad %99’luk bir oy aldı.

v     Esad seçilmesinin ardından reform sözleri verdi. Bunun üzerine halk umutlandı ve Esad’a süre tanıdı.

v     Müslüman Kardeşler de Esad’ın başkanlığını kabul etti ve reform sözlerini destekleyerek bekledi.

v     2005 yılında Baas Partisi reformlar açıkladı ancak uygulanmadı.

v     Suriye’de 15 Mart’ta başlayan devrimin en büyük amacı reformların yapılmasıydı. Başlarken büyük çoğunluğun aklında Esad’ın devrilmesi yoktu.

v     Suriye’de şu anda halen barışçıl sıfatını devam ettiren bir devrim var.

Firas Al Ghannam:

v     Suriye’nin dış politikasını anlatmak istiyorum.

v     Beşar Esad’ın 3. yılına kadar neredeyse Suriye’nin tüm ülkeler ile ilişkileri berbattı.

v     Amerika devrim kıvılcımları sonrası ileri görüşlü olduğu için Esad’ın yanında durmuyor.

v     Hamas şu an sessiz ancak tarafsız değil. Esad’ın karşısında duruyorlar.

v     İsrail ise Esad’ın gidişini bir tehdit olarak görüyor ve Esad’ın yanında yer alıyor.

v     Suudi Arabistan, Suriye’nin hep düşmanıydı ve araları hep kötüydü ancak Suudi Arabistan devrimin kendisine ulaşmaması için Esad’ın devrilmesine karşı duruyor.

v     Suriye rejimi Pkk’yı yetiştiren bir ülkeydi. Öcalan’ı destekleyen bir ülkeydi.

v     Suriye’nin Türkiye’ye karşı kullandığı tehditlerden biri hatta en önemlisi Pkk.

Soru - Işıl Eliçin: Suriye’nin Kürtleri ve muhalefet yapısı hakkında neler söylersiniz?

Fawaz Zakri:

v     1962’de nüfus sayımı yapılırken Suriye’deki Kürtlerin bir kısmı Türkiye’den gelme olduğundan onlara vatandaşlık verilmedi. 15 Mart’a kadar durumları değişmedi.

v     Kürtler Suriye’de ayrı bir millet olarak kabul edilmiyor. Baas Partisi, Arap Milliyetçisi bir parti.

v     Kürtler açık konuşmuyor. Esad sonrası bir Federasyon hayali kuruyorlar ancak diğer tüm muhalif fraksiyonlar buna sıcak bakmıyorlar. Kültürel özgürlüklere tamam diyorlar.

v     2001 yılında Şam Baharı adı altında Şam toplantıları düzenlendi. Muhalefet liderleri toplandı ve bir Şam deklarasyonu yayınlandı. Bu deklerasyon yayınlandıktan sonra Suriye’de yer almayan Müslüman Kardeşler de dışarıdan destek verdi. Ancak sonucunda reformlar yeniden askıya alındı. Uygulamaya sokulmadı.

Soru: Türk medyasının tavrını nasıl buluyorsunuz? Nusayrilerin durumu?

Fawaz Zakri:

v     Ben kişisel olarak Nusayriler tek başına yıllardır istediği gibi yönetirken ülkeyi kimse ses çıkarmıyordu şimdi demokrasi mücadelesi verilirken neden “Nusayriler ne olacak?” deniyor anlamıyorum. –Benim de kişisel yorumum olacak ancak sanırım Fawaz Bey burada demokrasinin ne anlama geldiğini gözden kaçırmış.-

v     Nusayrilerin büyük çoğunluğu Esad yanlısı ancak tamamı öyle değil.

v     Suriye’de istenen medeni ve çok kültürlü bir yönetimdir.

v     Nusayrilere karşı bireysel saldırılar olabilir ancak toplu bir intikam olmayacağını muhalefet garanti ediyor.

v     Türkiye medyası devrimin ilk zamanları bizi neredeyse kovuyordu Amerikan oyunusunuz diye.

v     Türkiye’deki durum “Haklısınız evet yanınızdayız ancak Esad giderse ne olur?” şeklinde.

Firas Al Ghannam:

v     Devrim sonrası Suriye’de Nusayriler dışlanacaksa devrim hiç olmasın! –Firas’ın bu sözü salondan büyük alkış aldı.-

v     Türkiye, Suriyedekilerin %5’ini medyaya taşıyor. İktidar açıklama yaparsa ilgileniyor ancak o zaman medya hareketleniyor.

Soru - Husam Alkadlaby:

v     Öncelikle dünkü tartışmalardan ötürü özür dilerim.

v     İslamla demokrasi arasındaki ilişkiye nasıl bakıyorsunuz?

v     Türkiye’de bu denge çok başarılı, siz buradaki yaşamınız boyunca bundan nasıl etkilendiniz?

Fawaz Zakri:

v     İslam ile demokrasinin birlikte olmayacağından bahsedenler bana göre İslamdan korkanlar.

v     Türkiye’de 2002 öncesi bu korkular vardı ancak boşa çıktılar.